Việt Nam có gần như đủ mọi điều kiện, phần còn thiếu nằm ở chỗ nối các mắt xích lại.
Thế mạnh về tài nguyên
- Đa dạng sinh học cao
- Nhiều vùng khí hậu khác nhau
- Nhiều loài đặc hữu
- Hàng nghìn loài được dùng làm thuốc
- Là nền tảng rất tốt
Rất ít nước có được sự đa dạng như vậy trên một diện tích không lớn.
Thế mạnh về tri thức
- Y học cổ truyền có lịch sử lâu đời
- Kho thuốc nam bản địa phong phú
- Tri thức của nhiều dân tộc
- Có tài liệu của các danh y xưa
- Là nguồn định hướng quý
Kho tri thức này là lợi thế mà tiền không mua được.
Thế mạnh về nhu cầu
- Thị trường trong nước lớn
- Người dân quen dùng dược liệu
- Có hệ thống y học cổ truyền trong y tế
- Nhu cầu xuất khẩu tăng
- Tạo động lực kinh tế
Có thị trường sẵn là điều kiện mà nhiều nước phải tạo ra từ đầu.
Đội ngũ nghiên cứu
- Các viện nghiên cứu dược liệu
- Khoa dược các trường đại học
- Đội ngũ đang phát triển
- Nhiều công bố quốc tế hơn trước
- Cần được đầu tư tiếp
Số công bố quốc tế về dược liệu Việt Nam đã tăng đáng kể trong những năm qua.
Khoảng trống về thử nghiệm lâm sàng
- Số thử nghiệm chất lượng tốt còn ít
- Chi phí là rào cản
- Thiếu kinh nghiệm thiết kế
- Là mắt xích yếu nhất
- Cần được ưu tiên đầu tư
Không có thử nghiệm lâm sàng thì sản phẩm khó ra thị trường quốc tế.
Khoảng trống về tiêu chuẩn hoá
- Cần thêm chuyên luận dược điển
- Cần phương pháp kiểm nghiệm cho nhiều loài
- Cần hệ thống kiểm nghiệm rộng hơn
- Là nền tảng của chất lượng
- Cũng là điều kiện để xuất khẩu
Không có tiêu chuẩn thì không chứng minh được chất lượng với khách hàng nước ngoài.
Khoảng trống về liên kết
- Viện nghiên cứu và doanh nghiệp còn xa nhau
- Kết quả nghiên cứu ít thành sản phẩm
- Doanh nghiệp thiếu thông tin khoa học
- Cần cơ chế kết nối
- Là chỗ tắc của cả chuỗi
Nhiều kết quả nghiên cứu tốt nằm lại trong báo cáo mà không thành sản phẩm.
Vấn đề vùng trồng
- Cần quy hoạch vùng trồng
- Cần giống tốt
- Cần kỹ thuật canh tác
- Cần liên kết đầu ra
- Đang được thúc đẩy ở nhiều nơi
Vùng trồng có quy hoạch giải quyết được cả chất lượng lẫn bảo tồn.
Vấn đề chất lượng thị trường
- Dược liệu nhập không rõ nguồn gốc
- Dược liệu giả và trộn lẫn
- Tồn dư hoá chất
- Sản phẩm trộn tân dược
- Ảnh hưởng niềm tin của người dùng
Chất lượng không đảm bảo làm mất niềm tin vào cả lĩnh vực.
Vấn đề bảo tồn
- Nhiều loài quý đang cạn kiệt
- Khai thác không kiểm soát
- Mất môi trường sống
- Cần chương trình bảo tồn gắn sinh kế
- Là việc cấp bách
Nhiều loài quý đang biến mất trước khi kịp được nghiên cứu.
Vấn đề ghi chép tri thức
- Tri thức dân tộc thiểu số đang mất
- Người giữ tri thức ngày càng ít
- Cần chương trình ghi chép
- Có sự tham gia của cộng đồng
- Là cuộc đua với thời gian
Mỗi năm trôi qua là thêm một phần tri thức không còn ai nhớ.
Hướng đi về đào tạo
- Đào tạo nhân lực nghiên cứu
- Kỹ năng thiết kế thử nghiệm
- Kỹ năng phân tích hiện đại
- Hợp tác quốc tế để học hỏi
- Đầu tư dài hạn
Đào tạo người là khoản đầu tư có thời gian hoàn vốn dài nhất nhưng bền nhất.
Hướng đi về hợp tác quốc tế
- Học kinh nghiệm tiêu chuẩn hoá
- Tiếp cận công nghệ phân tích
- Đồng nghiên cứu công bằng
- Bảo vệ quyền với nguồn gen
- Hợp tác chứ không phụ thuộc
Hợp tác công bằng khác với việc chỉ cung cấp mẫu cho người khác nghiên cứu.
Hướng đi về chuỗi giá trị
- Từ giống tới vùng trồng
- Từ sơ chế tới chế biến sâu
- Kiểm nghiệm ở từng khâu
- Truy xuất nguồn gốc
- Giữ giá trị gia tăng trong nước
Xuất khẩu nguyên liệu thô là cách để lại phần lớn giá trị cho người khác.
Điều người dân làm được
- Ưu tiên dược liệu có nguồn gốc rõ
- Không mua loài bị đe doạ
- Tham gia bảo tồn ở địa phương
- Chia sẻ tri thức với chương trình ghi chép
- Báo cáo phản ứng bất lợi khi gặp
Lựa chọn của người mua là tín hiệu gửi ngược lại toàn bộ chuỗi.
Cách nghĩ thực tế
- Việt Nam có tài nguyên và tri thức rất tốt
- Khoảng trống nằm ở chuỗi từ nghiên cứu tới sản phẩm
- Tiêu chuẩn hoá là điều kiện để cạnh tranh
- Bảo tồn và ghi chép tri thức là việc cấp bách
- Người dùng cũng có vai trò trong chuỗi này
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế tư vấn chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Thế mạnh của Việt Nam trong lĩnh vực này là gì?
Nguồn tài nguyên thực vật phong phú, tri thức sử dụng lâu đời, đội ngũ nghiên cứu đang phát triển và nhu cầu thị trường trong nước lớn.
Khoảng trống lớn nhất nằm ở đâu?
Ở chuỗi từ nghiên cứu cơ bản tới sản phẩm thực tế, gồm thử nghiệm lâm sàng, tiêu chuẩn hoá và liên kết giữa viện nghiên cứu với doanh nghiệp.
Vì sao tiêu chuẩn hoá quan trọng với Việt Nam?
Vì không có tiêu chuẩn thì dược liệu Việt Nam khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế và cũng khó đảm bảo an toàn cho người dùng trong nước.
Người dân đóng góp được gì?
Ưu tiên dược liệu có nguồn gốc rõ ràng, tham gia bảo tồn tại địa phương, và chia sẻ tri thức truyền thống với các chương trình ghi chép.