Khoảng cách giữa một nghiên cứu và một hộp sản phẩm trên kệ thường lớn hơn nhiều người nghĩ.
Vì sao có khoảng cách này
- Nghiên cứu dùng chiết xuất được chuẩn hoá
- Sản phẩm thương mại có thể khác hẳn
- Liều dùng có thể khác
- Dạng bào chế khác
- Nhưng vẫn được dẫn như bằng chứng
Dẫn một nghiên cứu không có nghĩa là sản phẩm này đã được nghiên cứu.
Khác biệt về dạng chiết
- Nghiên cứu dùng chiết cồn
- Sản phẩm dùng bột thô
- Hai thứ có thành phần rất khác
- Kết quả không chuyển sang được
- Là điểm hay bị bỏ qua nhất
Chiết cồn và bột thô là hai sản phẩm khác nhau về hoá học.
Khác biệt về liều
- Nghiên cứu thường dùng liều cao
- Sản phẩm có hàm lượng thấp hơn nhiều
- Không có cơ sở kỳ vọng cùng kết quả
- Cần so trực tiếp con số
- Nhiều sản phẩm không ghi hàm lượng
Nếu hàm lượng thấp hơn nghiên cứu nhiều lần thì kết quả không áp dụng được.
Khác biệt về bộ phận dùng
- Nghiên cứu trên rễ
- Sản phẩm dùng lá
- Thành phần hoàn toàn khác
- Cần đối chiếu kỹ
- Nhãn không phải lúc nào cũng ghi
Nghiên cứu trên rễ không nói gì về sản phẩm làm từ lá.
Khác biệt về loài
- Cùng chi nhưng khác loài
- Thành phần có thể rất khác
- Cần đối chiếu tên khoa học
- Nhãn không ghi thì không kiểm tra được
- Là khác biệt căn bản nhất
Hai loài cùng chi có thể có thành phần hoá học khác hẳn nhau.
Về nghiên cứu trên tế bào
- Nhiều sản phẩm dẫn nghiên cứu tế bào
- Cách sản phẩm cho người rất xa
- Chất có thể không hấp thu được
- Không phải bằng chứng cho hiệu quả
- Là dạng dẫn nguồn gây hiểu nhầm nhất
Dẫn nghiên cứu trên đĩa tế bào để quảng cáo cho một viên uống là cách gây hiểu nhầm.
Về nghiên cứu do hãng tài trợ
- Cần công bố xung đột lợi ích
- Không có nghĩa là sai
- Nhưng cần đọc kỹ hơn
- Xem thiết kế có chặt không
- Xem có nghiên cứu độc lập không
Có nghiên cứu độc lập xác nhận là dấu hiệu mạnh hơn nhiều.
Vấn đề chất lượng sản phẩm thật
- Hàm lượng thực tế có đúng như nhãn không
- Nhiều kiểm nghiệm cho thấy không khớp
- Có sản phẩm không chứa loài ghi trên nhãn
- Nghiên cứu tốt không đảm bảo sản phẩm tốt
- Là hai chuyện khác nhau
Nhiều kiểm nghiệm độc lập đã phát hiện sản phẩm không chứa thứ ghi trên nhãn.
Cách đọc nhãn sản phẩm
- Tên khoa học của loài
- Bộ phận dùng
- Dạng chiết và tỉ lệ
- Hàm lượng hoạt chất đánh dấu
- Liều dùng khuyến cáo
Nhãn thiếu ba trong năm mục này là nhãn không đủ thông tin để đánh giá.
Những câu nên hỏi
- Nghiên cứu được dẫn làm trên dạng nào
- Liều trong nghiên cứu là bao nhiêu
- Sản phẩm này có cùng thông số không
- Có kiểm nghiệm chất lượng không
- Có nghiên cứu độc lập không
Người bán trả lời được những câu này là nguồn đáng tin hơn hẳn.
Bẫy trong quảng cáo
- Được nghiên cứu chứng minh
- Theo nghiên cứu quốc tế
- Công nghệ độc quyền
- Đều không nói cụ thể điều gì
- Hỏi thẳng nghiên cứu nào
Cụm được nghiên cứu chứng minh không cho biết nghiên cứu nào và chứng minh điều gì.
Về lời chứng người dùng
- Không phải bằng chứng
- Chỉ người thấy tốt mới lên tiếng
- Không tách được nguyên nhân
- Dùng để tiếp thị
- Đọc như tài liệu quảng cáo
Một câu chuyện cá nhân không nói lên điều gì về hiệu quả trên số đông.
Đặt kỳ vọng đúng
- Phần lớn sản phẩm có tác dụng khiêm tốn
- Không thay được thuốc
- Cần thời gian mới thấy nếu có
- Không hứa hẹn quá mức là dấu hiệu tốt
- Sản phẩm hứa nhiều thường đáng nghi
Sản phẩm nói rõ giới hạn của mình đáng tin hơn sản phẩm hứa mọi thứ.
Khi nào nên bỏ qua
- Không ghi tên khoa học
- Không ghi hàm lượng
- Hứa chữa nhiều bệnh
- Không nói về tác dụng phụ
- Không trả lời được câu hỏi
Không trả lời được câu hỏi cơ bản là lý do đủ để không mua.
Nói với bác sĩ
- Kể cả khi mua tự do
- Mang theo nhãn sản phẩm
- Hỏi về tương tác
- Nhất là khi đang dùng thuốc
- Là bước bảo vệ chính mình
Mang nhãn sản phẩm cho bác sĩ xem là cách kiểm tra nhanh và đáng tin nhất.
Cách nghĩ thực tế
- Dẫn nghiên cứu không nghĩa là sản phẩm đã được nghiên cứu
- Đối chiếu loài, bộ phận, dạng chiết và liều
- Nghiên cứu trên tế bào không phải bằng chứng cho người
- Nghiên cứu tốt không đảm bảo sản phẩm tốt
- Sản phẩm nói rõ giới hạn đáng tin hơn sản phẩm hứa mọi thứ
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao sản phẩm ghi có nghiên cứu vẫn chưa đủ tin?
Vì nghiên cứu có thể dùng chiết xuất khác, liều khác, dạng khác với sản phẩm đang bán. Dẫn nghiên cứu không có nghĩa sản phẩm đó đã được nghiên cứu.
Cần đối chiếu những gì giữa nghiên cứu và sản phẩm?
Loài và bộ phận dùng, dạng bào chế, dung môi chiết, tỉ lệ chiết, hàm lượng hoạt chất và liều dùng hằng ngày.
Vì sao hàm lượng trên nhãn quan trọng?
Vì nếu hàm lượng trong sản phẩm thấp hơn nhiều so với liều trong nghiên cứu thì không có cơ sở để kỳ vọng cùng kết quả.
Nên hỏi gì khi mua sản phẩm dẫn nghiên cứu?
Hỏi nghiên cứu đó làm trên dạng nào, liều bao nhiêu, và sản phẩm này có cùng thông số đó không.