Chỗ nguy hiểm nhất không phải là thảo dược mà là việc không ai biết bạn đang dùng nó.
Vì sao tương tác xảy ra
- Thảo dược chứa hoạt chất thật
- Ảnh hưởng tới men chuyển hoá ở gan
- Cùng hệ men chuyển hoá thuốc tây
- Làm nồng độ thuốc thay đổi
- Cả hai hướng đều nguy hiểm
Cả việc thuốc mạnh lên và yếu đi đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Khi thuốc bị làm yếu đi
- Bệnh không được kiểm soát
- Người bệnh tưởng thuốc không hiệu quả
- Có thể bị tăng liều không cần thiết
- Nguy hiểm với thuốc chống thải ghép
- Cũng nguy hiểm với thuốc động kinh
Người ghép tạng dùng thảo dược không được tư vấn có thể mất tạng ghép.
Khi thuốc bị làm mạnh lên
- Tăng tác dụng phụ
- Nguy cơ ngộ độc
- Nguy hiểm với thuốc có khoảng an toàn hẹp
- Khó nhận ra vì triệu chứng mơ hồ
- Xét nghiệm có thể phát hiện
Thuốc có khoảng an toàn hẹp là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất.
Thuốc chống đông
- Là nhóm nhạy cảm nhất
- Nhiều thảo dược ảnh hưởng đông máu
- Tăng nguy cơ chảy máu
- Hoặc làm mất tác dụng bảo vệ
- Luôn hỏi trước khi dùng thêm gì
Người dùng chống đông nên coi mọi thảo dược là thứ cần hỏi trước.
Thuốc tim mạch và huyết áp
- Một số thảo dược ảnh hưởng nhịp tim
- Một số ảnh hưởng huyết áp
- Một số ảnh hưởng kali trong máu
- Có thể làm chỉ số dao động
- Nói với bác sĩ tim mạch
Huyết áp đột nhiên khó kiểm soát đôi khi có nguyên nhân từ thứ mới uống thêm.
Thuốc động kinh
- Cần nồng độ ổn định
- Tương tác có thể gây cơn co giật
- Hoặc gây ngộ độc thuốc
- Là nhóm rất nhạy cảm
- Không tự thêm thảo dược
Với nhóm này, một tương tác nhỏ cũng có thể dẫn tới cơn co giật.
Thuốc điều trị ung thư
- Nhiều loại có khoảng an toàn hẹp
- Tương tác ảnh hưởng hiệu quả điều trị
- Một số thảo dược ảnh hưởng chuyển hoá
- Nói rõ với bác sĩ ung bướu
- Không tự dùng thêm trong quá trình điều trị
Đây là giai đoạn mà việc tự thêm bất cứ thứ gì đều cần được bàn trước.
Thuốc ức chế miễn dịch
- Dùng sau ghép tạng và trong bệnh tự miễn
- Cần nồng độ chính xác
- Tương tác có thể gây thải ghép
- Hoặc gây ngộ độc
- Tuyệt đối hỏi trước
Một số tương tác trong nhóm này đã được ghi nhận gây hậu quả rất nặng.
Thuốc tiểu đường
- Một số thảo dược làm hạ đường huyết
- Cộng với thuốc có thể gây hạ quá mức
- Cần theo dõi đường huyết chặt hơn
- Nói với bác sĩ nội tiết
- Không tự bỏ thuốc để dùng thảo dược
Hạ đường huyết do cộng tác dụng là tình huống nguy hiểm và dễ bị bỏ sót.
Ảnh hưởng tới gan
- Một số thảo dược gây tổn thương gan
- Nhất là khi dùng liều cao kéo dài
- Triệu chứng ban đầu mơ hồ
- Mệt mỏi, chán ăn, vàng da
- Ngừng và đi khám ngay khi nghi ngờ
Viêm gan do thảo dược là chẩn đoán có thật và không hiếm như nhiều người nghĩ.
Ảnh hưởng tới thận
- Một số loại gây tổn thương thận
- Nguy cơ cao hơn ở người đã có bệnh thận
- Cũng nguy hiểm khi kết hợp thuốc hại thận
- Xét nghiệm theo dõi khi cần
- Người bệnh thận cần hỏi kỹ
Người đã có bệnh thận cần đặc biệt thận trọng với mọi loại thảo dược.
Trước phẫu thuật
- Nhiều loại cần ngừng trước
- Vì ảnh hưởng đông máu
- Hoặc tương tác với thuốc mê
- Báo với bác sĩ gây mê
- Hỏi về thời gian cần ngừng
Bác sĩ gây mê cần biết mọi thứ người bệnh đang dùng kể cả thảo dược.
Vì sao nhiều người không kể
- Nghĩ thảo dược không phải thuốc
- Sợ bị bác sĩ phản đối
- Không thấy liên quan
- Quên vì dùng đã lâu
- Không ai hỏi tới
Bác sĩ hỏi để biết chứ không phải để trách, và thông tin đầy đủ bảo vệ chính người bệnh.
Cách nói với bác sĩ
- Kể hết mọi thứ đang uống
- Mang theo bao bì hoặc chụp ảnh
- Nói rõ dùng bao lâu rồi
- Nói cả thực phẩm chức năng
- Cập nhật khi thêm thứ mới
Mang theo tất cả hộp và gói đang dùng là cách kể đầy đủ nhất.
Lập một danh sách đầy đủ
- Thuốc kê đơn
- Thuốc mua tự do
- Thực phẩm chức năng
- Thuốc nam và thuốc bắc
- Trà thảo dược dùng thường xuyên
Một danh sách đầy đủ trong ví giúp mọi lần khám đều có thông tin đúng.
Khi thấy bất thường sau khi dùng
- Ngừng và liên hệ bác sĩ
- Mang theo mẫu đang dùng
- Nói rõ đã dùng bao lâu
- Không tự ngừng thuốc kê đơn
- Xét nghiệm nếu được chỉ định
Ngừng thảo dược thì được nhưng không tự ngừng thuốc đang được kê.
Cách nghĩ thực tế
- Thảo dược chứa hoạt chất thật nên có thể tương tác
- Cả việc thuốc mạnh lên và yếu đi đều nguy hiểm
- Chống đông, tim mạch, động kinh và ức chế miễn dịch là nhóm nhạy cảm nhất
- Báo với bác sĩ gây mê trước khi phẫu thuật
- Giữ một danh sách đầy đủ mọi thứ đang dùng
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thêm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thảo dược có thể tương tác với thuốc tây?
Vì chúng chứa các hoạt chất thật, có thể ảnh hưởng tới cách gan chuyển hoá thuốc, làm nồng độ thuốc tăng lên hoặc giảm đi.
Nhóm thuốc nào cần chú ý nhất?
Thuốc chống đông, thuốc tim mạch, thuốc động kinh, thuốc ức chế miễn dịch và thuốc điều trị ung thư là những nhóm nhạy cảm nhất.
Vì sao nhiều người không kể với bác sĩ?
Vì họ nghĩ thảo dược không phải thuốc, hoặc sợ bị phản đối. Nhưng thiếu thông tin này khiến bác sĩ đưa ra quyết định dựa trên bức tranh không đầy đủ.
Có cần ngừng thảo dược trước phẫu thuật không?
Nhiều loại cần ngừng trước một khoảng thời gian vì ảnh hưởng đông máu hoặc tương tác với thuốc mê. Hãy báo với bác sĩ trước khi mổ.