Xử trí khi nghi ngộ độc thực vật

Trong ngộ độc, điều quan trọng nhất không phải làm thật nhiều mà là làm đúng và nhanh.

Đánh giá tình trạng trước

• Người bệnh còn tỉnh không
• Thở có bình thường không
• Có co giật không
• Có nôn không
• Quyết định gọi cấp cứu hay tự đưa đi

Người lơ mơ hoặc khó thở thì gọi cấp cứu chứ không tự đưa đi.

Các dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay

• Khó thở hoặc thở rít
• Co giật
• Lơ mơ hoặc bất tỉnh
• Nhịp tim rất nhanh hoặc rất chậm
• Người bệnh là trẻ nhỏ

Với trẻ nhỏ, ngưỡng gọi cấp cứu nên thấp hơn nhiều.

Việc đầu tiên nếu người bệnh còn tỉnh

• Lấy phần còn trong miệng ra
• Cho súc miệng
• Không nuốt nước súc
• Giữ người bệnh bình tĩnh
• Chuẩn bị đi cơ sở y tế

Lấy phần còn trong miệng ra là việc đơn giản mà giảm được lượng hấp thu thêm.

Giữ lại mẫu

• Phần cây còn lại
• Thức ăn thừa
• Bao bì nếu là sản phẩm
• Chất nôn nếu có thể
• Chụp ảnh nơi hái nếu còn nhớ

Mẫu cây là thứ giúp cơ sở y tế quyết định nhanh nhất.

Vì sao không tự gây nôn

• Một số chất gây tổn thương khi trào ngược
• Nguy cơ sặc vào phổi
• Đặc biệt nguy hiểm khi lơ mơ
• Có thể làm chậm việc đi cấp cứu
• Chờ hướng dẫn của nhân viên y tế

Sặc vào phổi khi nôn có thể nguy hiểm hơn chính chất đã nuốt.

Về than hoạt

• Được dùng trong một số trường hợp
• Phải do nhân viên y tế chỉ định
• Không hiệu quả với mọi chất
• Không tự cho uống
• Nguy hiểm nếu người bệnh lơ mơ

Than hoạt chỉ hiệu quả với một số chất và trong một khoảng thời gian nhất định.

Không nên làm gì

• Không cho uống sữa hay dầu khi chưa hỏi
• Không cho uống rượu
• Không dùng mẹo dân gian giải độc
• Không chờ xem có đỡ không
• Không tự tìm thuốc giải

Chờ xem có tự đỡ không là sai lầm làm mất khoảng thời gian quý nhất.

Vì sao không chờ triệu chứng

• Nhiều chất có độ trễ
• Triệu chứng muộn thường nghĩa là nặng hơn
• Xử trí sớm hiệu quả hơn nhiều
• Một số tổn thương không hồi phục
• Đi khám sớm là quyết định đúng

Với một số loài nấm độc, khi có triệu chứng thì gan đã bị tổn thương.

Thông tin cần cung cấp cho nhân viên y tế

• Ăn hoặc uống gì
• Bao nhiêu và khi nào
• Có mấy người cùng ăn
• Triệu chứng xuất hiện khi nào
• Bệnh nền và thuốc đang dùng

Thời điểm ăn và thời điểm xuất hiện triệu chứng là thông tin quan trọng nhất.

Khi tiếp xúc qua da

• Rửa ngay bằng nhiều nước
• Không chà xát mạnh
• Cởi bỏ quần áo dính nhựa
• Không dùng dung môi để rửa
• Đi khám nếu bỏng rát hoặc phồng rộp

Rửa bằng nhiều nước sạch là biện pháp đầu tiên và quan trọng nhất.

Khi dính vào mắt

• Rửa mắt bằng nước sạch ngay
• Rửa liên tục nhiều phút
• Mở mắt trong lúc rửa
• Không dụi mắt
• Đi khám mắt ngay sau đó

Rửa mắt liên tục nhiều phút quan trọng hơn việc rửa nhanh rồi đi.

Khi hít phải khói

• Đưa ra nơi thoáng khí
• Nới lỏng quần áo
• Theo dõi hô hấp
• Gọi cấp cứu nếu khó thở
• Người hen cần chú ý hơn

Người có hen cần được theo dõi kỹ hơn sau khi hít phải khói lạ.

Theo dõi sau khi về nhà

• Một số tổn thương xuất hiện muộn
• Theo dõi theo hướng dẫn bác sĩ
• Chú ý dấu hiệu gan và thận
• Đi khám lại nếu có triệu chứng mới
• Không tự ý ngừng theo dõi

Vàng da hoặc nước tiểu sẫm xuất hiện sau vài ngày cần được khám lại ngay.

Phòng ngừa là chính

• Không ăn cây lạ
• Không hái nấm dại
• Không uống rượu ngâm không rõ nguồn
• Giữ cây cảnh ngoài tầm với trẻ
• Biết tên các cây trong nhà mình

Mọi biện pháp sơ cứu đều kém hơn việc không để ngộ độc xảy ra.

Chuẩn bị sẵn thông tin

• Lưu số cấp cứu
• Biết cơ sở y tế gần nhất
• Biết đường đi
• Người nhà cũng biết
• Không ai muốn tìm thông tin lúc khẩn cấp

Lúc khẩn cấp không phải lúc để tìm hiểu bệnh viện nào gần nhất.

Cách nghĩ thực tế

• Đưa đi cơ sở y tế ngay và mang theo mẫu cây
• Không tự gây nôn khi chưa có hướng dẫn
• Không chờ xem có triệu chứng hay không
• Rửa nhiều nước khi dính vào da hoặc mắt
• Theo dõi tiếp sau khi về nhà theo hướng dẫn

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy gọi 115 khi có dấu hiệu nặng.

Câu hỏi thường gặp